Fat hay Thin? - 1s Kinh hoàng của thị trường phái sinh Việt Nam

Thị trường ngày 26/5/2025, ở thị trường chứng khoán phái sinh, hợp đồng 1 tháng có một nhịp giảm kịch biên độ. Và pha giảm đó chỉ diễn ra trong tích tắc.Thị trường lan truyền thông tin về fat finger đã khiến cho thị trường giảm mạnh.

Fat finger là cách gọi một lỗi đi lệnh vì ngón tay (béo) đặt nhầm lệnh lớn, thường ở đây là dư số 0. Tuy nhiên, dữ liệu mà chúng tôi đang có thì không cho thấy điều đó.

Chỉ trong vòng 1s - 9 giờ 30 phút 8 giây, phái sinh giảm từ 1398.9 điểm xuống 1308.1 điểm, tương đương 90 điểm chỉ trong 1 phiên. Nếu là fat finger, giá sẽ phải đi thẳng 1 chiều xuống với biên độ lớn cùng với volume lớn. Tuy nhiên, diễn biến cho thấy có sự giằng co giữa mua và bán cùng với tổng volume trong thời gian 1s này là 769 hợp đồng. Nếu ai giao dịch phái sinh thường xuyên, đây là con số không lớn trong 1 lần đi lệnh. Và nếu zoom kỹ hơn vào đoạn giảm mạnh, khối lượng giao dịch không hề lớn.

Chúng tôi cho rằng không phải vì fat finger mà vì thanh khoản mỏng (thin liquidity) mà các lệnh long đã bị hit trailing stop. Có thể “long squeeze” đã xảy ra sau giây này. Thị trường đã đi lên một mạch từ đáy, nhiều trader cũng giữ lệnh Long của mình. Việc giảm đột ngột này kích hoạt các lệnh stop loss và trailing khiến thị trường phái sinh bị giảm dồn dập.

Sau lễ 30/4 và 1/5, hệ thống KRX được đưa vào vận hành, lệnh được đưa vào hệ thống nhanh hơn tuy nhiên cũng khiến cho biến động lớn hơn. Các nhà giao dịch bằng bot (robot/ thuật toán) có thể khiến cho thị trường biến động nhanh và mạnh hơn. Nhưng nếu số lượng người tham gia không tăng dần thêm, thị trường có thể chứng kiến nhiều biến động như vầy trong tương lai. Nếu ai giao dịch trong phiên 26/5 này cũng sẽ thấy, khi phái sinh sàn, chứng khoán cơ sở cũng chứng kiến 1 lực bán lớn tương tự. Và điều thú vị là, kết phiên VNIndex tăng 18.05 điểm và hợp đồng phái sinh 1 tháng tăng 10 điểm.

Tại sao pha giảm này là kinh hoàng? Vì phái sinh được biết đến với đòn bẩy lớn, trong ngày thị trường tăng nhưng trong phút chốc hợp đồng bị giảm kịch biên độ. Điều này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến không ít nhà giao dịch. Một điểm của phái sinh tương ứng với 100 nghìn đồng, từ giá tham chiếu xuống giá sàn tương đương với mức giảm hơn 98 điểm… Và các trader cũng thường giao dịch với số lượng hợp đồng lớn.